Kayseri’nin meşhur pastırma ve sucuğu nerede yapılır? Erciyes Dağı’nda (3.917 m) kış sporları ve Zamantı Suyu nerede bulunur? Tuzla Gölü’nden tuz üretimi, Selçuklu şifahaneleri ve sanayii hakkında pratik bilgiler.
⛰️ YÜZEY ŞEKİLLERİ VE COĞRAFYA
Kayseri, güneyde ve doğuda Toros Dağları, kuzey ve batıda ise lav platosu ile sınırlıdır. İl topraklarının % 49,1’i platolar, % 36,1’i dağlar, % 14,8’i ovalardan oluşmaktadır.
Başlıca Dağlar ve Kış Sporları
- Erciyes Dağı (Büyük Erciyes Tepesi 3.917 m): İlin en yüksek noktası ve tek kütle halindeki volkanik bir dağdır. **Kış sporları** için kullanılır.
- Tahtalı Dağları (Beydağı 3.075 m): Bakır Dağı, Soğanlı Dağı ve Gönekli Dağları’ndan oluşur.
Başlıca Ovalar ve Göller
- Develi Ovası: 1.000 km²’lik yüzölçümü ile geniş bir alanı kaplar (Yükseklik 1.150 m). İçinde Sultan Sazlığı, Kurbağa, Deve ve Yay Gölleri gibi bataklıklar ve göller yer alır.
- Kayseri Ovası: Kuru tarım ve sebzeciliğe önem verilir. Sarımsaklı Çayı ovayı sulamaktadır.
💧 AKARSULAR, GÖLLER ve İKLİM
Başlıca Akarsular
- Kızılırmak: 120 km’lik kısmı Kayseri il sınırları içinde akmaktadır.
- Zamantı (Samantı) Suyu (200 km): Seyhan Nehri’nin iki büyük kolundan biridir. Uzunyayla’dan doğar ve Yahyalı ilçesinin güneyinde il sınırlarını terk eder.
Tuz Üretimi Yapılan Göl
- Tuzla Gölü: Sarıoğlan ilçesi yakınlarında bulunur. Suyu çok tuzludur ve kurulan bir işletme ile **tuz toplanır**.
- Yay Gölü: Develi Ovası’nın ortasında yer alır.
İklim Özellikleri
Kayseri’de **kara iklimi** özellikleri olarak, kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Yıllık sıcaklık ortalaması 10,8 °C’dir. Yılda ortalama 20 gün kar yağar.
💰 EKONOMİ VE SANAYİ
Kayseri toprakları tarıma elverişli olmamasına rağmen, ilde geniş çayır ve meralar sayesinde hayvancılık ve buna dayalı sanayi gelişmiştir.
🌱 Tarım ve Hayvancılık
Bitki üretiminde en önemli yere tahıllar (buğday başta) sahiptir. En çok yetiştirilen endüstriyel ürün şeker pancarıdır.
Hayvancılık
- Hayvancılıkta ağırlık koyun yetiştiriciliğindedir (en yaygın ırk akkaraman).
- 1980 yılında 1.405.300 koyun ve 312.360 sığır saptanmıştır.
🏭 Sanayi ve Ticaret
Geçmişte gıda sanayii önemliyken, günümüzde yerini metal eşya ve makine imalatına bırakmıştır.
- Başlıca Sanayi Kuruluşları: Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası, Hema Motor Fabrikası, Uçak Fabrikası (İkmal Merkezi), Tank Tamir Fabrikası, Aspilsan Pil Fabrikası, Kayseri Şeker Fabrikası.
- İl Mutfağının Özelliği: Pastırma ve sucuk yapım ve ticareti ilin özelliği olarak bilinmektedir.
Madencilik
Üretilen en önemli maden, 800.000 tonluk rezervi olan **çinkodur**. Çinkur fabrikasında kurşun ve çinko işlenmektedir. Diğer önemli madenler demir, krom ve linyittir.
🏛️ TARİHİ VE KÜLTÜREL ZENGİNLİKLER
Anadolu’da kurulmuş gelmiş geçmiş Türk devletlerinden kalma eserlerin en büyük zenginlikle yer aldığı ilimiz, Konya’dan sonra Kayseri’dir.
Selçuklu Tıp ve Eğitim Merkezi
Kayseri, Selçuklular döneminde tıp ve eğitim merkezi olarak öne çıkmıştır:
- Çifte Medreseler (Gıyasiye ve Şifahiye Medreseleri, 1205): Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından yaptırılmıştır. Birincisi **tıp fakültesi**, ikincisi **hastane** (şifahane) olarak kullanılıyordu.
- Huand Hatun Külliyesi (1238): Medrese, cami, imaret (aşevi), hamam ve türbeden meydana gelir.
- Hoca Hasan Medresesi (1193): İlin en eski Selçuklu yapısıdır.
Osmanlı ve Diğer Eserler
- Hacı Ahmet Paşa Camisi (Kurşunlu Cami, 1585): **Mimar Sinan** tarafından yapılmıştır.
💃 FOLKLOR ve MEŞHUR YEMEKLER
İlde halay türünde oyunlar oynanır. Halk müziği oldukça zengindir.
- Ünlü Türküler: “İğdenin dalı” ve “Erkilet güzeli bağlar bozuyor”.
- Meşhur Mutfak Ürünleri: Pastırma ve sucuk, il mutfaklarının en önemli besin maddesini oluşturur ve bütün Türkiye’de tanınır.
🎶 YÖREDEN BİR TÜRKÜ
Kırlangıçlar —aman— yüksek yapar yuvayı,
İner düz ovaya sürer —aman— sefayı.
Var git oğlan var git sana yâr olmam,
Anandan babandan intizar almam.