Eskişehir’de meşhur lületaşı (köpüktaşı) nerede işlenir? Sakarya Nehri’nin kaynağı (“Sakaryabaşı”) neresidir? Yunus Emre’nin mezarı, Lokomotif Fabrikası ve sert kara iklimi hakkında pratik bilgiler.
⛰️ YÜZEY ŞEKİLLERİ
İlin yüzey şekillerini, Sakarya ve Porsuk havzalarında bulunan düzlüklerle, bunları kuşatan dağlar meydana getirir. Eskişehir topraklarının yaklaşık % 22’sini dağlar, % 26’sını ovalar, geri kalanını platolar ve yaylalar kaplar.
Başlıca Dağlar
- Sündiken Dağları (Kızıldağ 1.818 m).
- Türkmen Dağı (1.825 m).
- Sivrihisar Dağları (Çal Dağı 1.690 m).
💧 AKARSULAR VE İKLİM
Sakarya Nehri’nin Kaynağı
Yurdumuzun en büyük akarsularından biri olan **Sakarya Nehri**, Eskişehir’in en önemli akarsuyudur. **Çifteler ilçesinin güneydoğusundaki “Sakaryabaşı” denen yerden çıkar** ve Bilecik’e geçer. En önemli kolu Kütahya’da doğan Porsuk Çayı’dır.
İklim ve Bitki Örtüsü
- İklim: İlde, **sert bir kara iklimi** egemendir. Kuzey ve güneyinde dağlarla çevrili olması nedeniyle Karadeniz ve Akdeniz iklimlerinin etkileri görülmez. Yıllık sıcaklık ortalaması 10,9 °C’dir.
- Bitki Örtüsü: Batı Anadolu bölümünde zengin karaçam ormanları; güneyini kaplayan Yukarı Sakarya Havzası’nda ise **step bitkileri** görülür.
💰 EKONOMİ VE SANAYİ
Eskişehir topraklarının yaklaşık % 94’ü tarıma elverişlidir. Tarımda en önemli yeri tahıl üretimi alır (buğday ve arpa). Sanayi bitkilerinden şeker pancarı, patates ve ayçiçeği üretimi yapılır.
🌱 Tarım ve Hayvancılık
- Endüstriyel Ürünler: Şeker pancarı (754.088 ton).
- Hayvancılık: Tarımsal gelirin yaklaşık % 30’u hayvancılıktan sağlanır. Özellikle **besi hayvancılığı** gelişmiştir. Tiftik keçisi üretimi Sivrihisar’da çok gelişmiştir.
🏭 Sanayi ve Lületaşı
- Lokomotif Fabrikası: İldeki ilk önemli sanayi kuruluşu 1894 yılında kurulan Lokomotif ve Motor Fabrikası’dır (günümüzde gelişmiş bir üretim, bakım ve onarım kuruluşu).
- Diğer Kuruluşlar: Şeker Fabrikası (1933), Basma Fabrikası (1956), Çimento Fabrikası, Arçelik Buzdolabı Fabrikası ve jet bakım/revizyon atölyeleri.
- Lületaşı (Köpüktaşı): Magnezyum silikat minerali olan “Eskişehir taşı”, 90-100 metre derinlikteki maden ocaklarından çıkarılır ve **süs eşyası (pipo, ağızlık, vazo vb.) yapımında** kullanılır.
🏛️ GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLERİ
Eskişehir, antik çağdan Osmanlı’ya uzanan zengin eserlere ev sahipliği yapar.
- Yunus Emre Mezarı: Türk Halk Edebiyatı’nın en eski şairi ve mutasavvıfı Sarıgöl’de yatmaktadır. Burada her sene Yunus Emre’yi anma törenleri düzenlenir.
- Antik Kalıntılar: Battal Gazi Türbesi’nin bulunduğu Seyitgazi, Yazılıkaya, Ballıhisar, Karacahisar’da antik çağdan kalma amfiteatrlar ve stadyumlar vardır.
- Mimari Eserler: Kurşunlu Cami (1525), Alâaddin Keykubat Camisi (1262).
💃 FOLKLOR
Eskişehir’in folklorunda daha çok **Batı Anadolu gelenekleri** görülür. Ege ve Batı Anadolu’nun **zeybek oyunlarının** her türlüsü burada biraz değişik olarak oynanır. “Öte yakaya geçelim - Atlarımıza yonca biçelim” ve “Oturmuş kurna başına” türküleri ülkemizde ün yapmıştır.