Diyarbakır

Gezi

Diyarbakır'ın 9.000 yıllık tarihi nasıl belgelenmiştir? Karacadağ'ın yüksekliği ve Güneydoğu petrol yataklarının önemi nedir? Diyarbakır Surları, Ulucami ve Devegeçidi Barajı hakkında pratik bilgiler.

⛰️ YÜZEY ŞEKİLLERİ

Diyarbakır Güneydoğu Toroslar’ın kollarıyla çevrilidir. İlin önemli bir bölümünü kaplayan plato ve stepler Dicle ve kollarının açtığı geniş vadilerle parçalanmıştır.

Başlıca Dağlar

Akdağ (Beblik Tepesi 2.531 m): Kayalarının beyaz oluşuyla dikkat çeker.
Direcmen (2.010 m), Koştu (2.080 m), Mihrap (2.100 m) Dağları.

Başlıca Ovalar ve Yaylalar

Diyarbakır Ovası (40.000 hektar): Dicle’nin doğusundaki toprak verimlidir.
Gevran Ovası (15.000 hektar): Mısır ve darı ekimi yapılır.
Kiki Ovası (25.000 hektar), Behremki Ovası (18.000 hektar).

💧 AKARSULAR VE GÖLLER

Diyarbakır’ın en önemli akarsuyu Dicle Nehri’dir (İldeki adı Ergani veya Maden Suyu). Diğer akarsular Amba Çayı, Batman Çayı ve Medya Çayı’dır. Diyarbakır’da doğal göl yoktur.

Baraj Gölleri

Devegeçidi Barajı: Depolama hacmi 187 milyon m³’tür. 10.000 hektar alanı sulamaktadır.
Karakaya Barajı: Enerji amacıyla yapılmış, yılda 7,5 milyon kW-saat enerji üretimi yapılmıştır.

💰 EKONOMİ VE PETROL ZENGİNLİĞİ

İlde sert bir kara iklimi ile, yarı kurak yayla iklimi egemendir. Yıllık sıcaklık ortalaması 15,9 °C’dir.

🌱 Tarım ve Hayvancılık

Tarım ürünlerinde buğday, arpa, pirinç, mercimek, pamuk ve tütün öne çıkar. İl, av hayvanları bakımından oldukça zengindir.

1978-80 Yılları Başlıca Üretim: Buğday (486.300 ton), Arpa (147.480 ton), Tütün (5.720 ton), Pamuk (saf, 4.405 ton).

Diyarbakır'da küçük sanayiler (dokumacılık, demircilik, bakırcılık) temel uğraşılardır.

🏭 Petrol Yatakları

Diyarbakır zengin \*\*petrol yataklarına\*\* sahiptir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Orta Doğu petrol havzasının doğal bir uzantısıdır.

Petrol üretimi 1961’de Kayaköy’de başlamıştır.
Shell, 1981 yılında Türkiye ham petrol üretiminin yarısına yakın bir bölümünü gerçekleştirmiştir.

📜 TARİH VE ARKEOLOJİK KANITLAR

İlde yapılan kazılar, Diyarbakır’ın bölgedeki en eski yerleşim merkezi olduğunu ve yöre tarihinin \*\*9.000 yıl öncelere kadar uzandığını\*\* ortaya koymuştur.

Bölge, Anadolu’da yaşayan en eski halklardan olan \*\*Hurriler’in\*\* yaşadığı bölgedir.
M.Ö. 69 yılında Romalı komutan Lukullus tarafından Roma İmparatorluğu sınırlarına katıldı.
Şehir, II. Constantinus döneminde surlarla çevrildi.
639 yılında Hz. Ömer’in halifeliği sırasında Müslüman Arap ordularının eline geçti.
1515’te Yavuz Sultan Selim’in emri ile Bıyıklı Mehmed Paşa şehri teslim aldı ve \*\*Diyarbakır Eyaleti Beylerbeyiliği’ne\*\* getirildi.

🏰 GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLERİ

Diyarbakır, çok sayıda uygarlığa ait kalıntıları topraklarında barındırır. Şehri çepeçevre kuşatan surlar en önemli tarihî eserdir.

Diyarbakır Surları ve Kalesi: Surlar 349 yılında Roma imparatoru II. Constantinus tarafından çevrilmiştir. Dört ana kapısı vardır: Dağ Kapısı, Mardin Kapısı, Yeni Kapı, Urfa Kapısı.
Ulucami: Güneydoğu Anadolu’nun \*\*en eski camisi\*\* olarak kabul edilir.
Bırklin Mağaraları: Lice yolu üzerindedir. M.Ö. 1200-700 yıllarına ait Asurlular’dan kalma yazıtlar ve kabartmalar bulunmaktadır.
Köprüler: Dicle Köprüsü (1605, Silvan yolu üzerinde), Dicle Köprüsü (1218, Artuklular’ın yaptırdığı).

💃 FOLKLOR VE TÜRKÜLER

Diyarbakır ili, dünyanın en eski uygarlıklarının bulunduğu bölgede yer alır ve ilin bugünkü kültür yapısında bu uygarlıkların izlerine rastlanır.

Halk Oyunları (Halay): Halay türünde oyunlar oynanır. Çapan, Çepik, Lorke halayları ünlüdür.
Ünlü Türküler: "Bir Mumdur", "Karanfilsin Tarçınsın" ve "Hele Yâr Zâlim Yâr".