Kırşehir’de Ahi Evran ve Aşık Paşa’nın türbesi nerede? Hirfanlı Baraj Gölü, Seyfe Gölü’nün önemi ve Çiçekdağı’nın bitki örtüsü nedir? İlin en önemli coğrafi yapısı (Kırşehir masifi) ve ekonomisi hakkında pratik bilgiler.
⛰️ YÜZEY ŞEKİLLERİ VE COĞRAFYA
İl, **“Kırşehir masifi”** olarak adlandırılan ve Kızılırmak-Deliceırmak arasını dolduran kütlenin üzerinde yer alır. İl topraklarının % 64,5’i platolar, % 18,3’ü ovalar, % 17,2’si dağlardan oluşur. İl topraklarının tarıma elverişli olmayan bölümü yalnızca % 7’sidir.
Başlıca Dağlar
- Baran Dağı (1.808 m), Kargasekmez Dağı (1.712 m), Çiçek Dağı (1.691 m).
- Çiçek Dağı: İl toprakları içinde, bozuk nitelikli de olsa **orman örtüsü bulunan tek dağdır**.
Başlıca Ovalar ve Platolar
- Çoğun Ovası (2.500 hektar) ve Güzeller Ovası (2.400 hektar).
- Platolar: İl alanının % 64,5’ini kaplar ve genellikle **çıplaktır**. Hayvancılık yapılır.
💧 AKARSULAR VE GÖLLER
İl topraklarının büyük bölümü Kızılırmak havzasındadır.
Başlıca Akarsular
- Kızılırmak: Nevşehir yöresinden Kırşehir topraklarına girer. **Hirfanlı ve Kesikköprü barajları** il sınırları içindedir.
- Kırşehir-Kılıçözü Deresi: Uzunluğu 80 km’dir. Üzerinde Çoğun Barajı yapılmıştır.
- Deliceırmak: Kızılırmak’ın en önemli koludur.
Önemli Göller
Kırşehir’deki dört göl de önemlidir:
- Seyfe Gölü: Doğal göldür (15 km²).
- Hirfanlı Baraj Gölü: Su hacmi 6 milyar m³’tür. İklim üzerinde olumlu etkileri vardır.
- Kesikköprü Baraj Gölü: Suları tatlıdır. Sazan ve yayın türü balıklar bol miktarda bulunur.
🌥️ İKLİM ve 🌳 BİTKİ ÖRTÜSÜ
İlde **kara iklimi** egemendir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve sert geçer. Yıllık ısı ortalaması 12,2 °C’dir. Kış yağışları çoğunlukla kar şeklindedir.
İl, bozkır kuşağının etkisiyle, bitki örtüsü açısından **çok yoksuldur**. Yalnız Çiçekdağı’nın bazı kesimlerinde küçük bir orman örtüsü vardır. Platoların bitki örtüsü kısa ömürlü çayırlardır.
💰 EKONOMİ
🌱 TARIM VE HAYVANCILIK
İlde bitki üretim alanının % 97’sinde tarla tarımı yapılır. Yetiştirilen ürünler içinde ağırlık en çok **arpa, buğday ve çavdar** üretimi üzerinedir. Yılda yaklaşık 130.000 hektar alan nadasa bırakılır.
Hayvancılık
Hayvan varlığı oldukça zengindir. Hayvan soyunun ıslahı Çiçekdağı ve Malya Devlet Üretme Çiftlikleri’nde yürütülmektedir. 1980 yılında 496.500 koyun (akkaraman, merinos, malya) ve 108.720 sığır saptanmıştır.
🏭 SANAYİ VE MADENCİLİK
Kırşehir madencilik açısından zengin bir il değildir. İl ekonomisine asıl katkıda bulunan yer altı zenginliği, **tuz ve mermer yataklarıdır**.
- Sanayileşme, 1941 yılında kurulan elektrik santrali ile başladı. 1970’li yıllarda yem, bulgur, tuğla, kireç, meyve suyu, makarna, peynir ve tereyağı fabrikaları işletmeye açıldı.
- İlde demir, flüorit, maden kömürü, bakır ve manganez yatakları da bulunmaktadır.
🏛️ GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLERİ
Kırşehir, tarihî anıt ve yapılar bakımından oldukça zengindir. Özellikle Selçuklu döneminden kalma tıp ve astronomi yapılarıyla öne çıkar.
Mimari ve Tarihi Eserler
- Caca Bey Medresesi (1275): Selçuklu valilerinden Caca oğlu Emir Nurettin’in yaptırdığı ünlü medresedir. Yapıldığı çağda **astronomi çalışmaları** için kullanıldığı sanılmaktadır.
- Aşık Paşa Türbesi (1333): Ünlü şair ve bilgin **Aşık Paşa’nın türbesidir**.
- Alaeddin Camisi: 13. yüzyılın ortalarında Selçuklu hükümdarı Sultan II. Alaeddin tarafından yaptırılmıştır. Bugün Kırşehir Müzesi’ne bağlı bir bölüm olarak kullanılmaktadır.
- Çarşı Camisi (1864): Mimarlıkta “kırlangıç örtüsü” adı verilen bir kubbeye sahiptir.
*(Not: Metinde Ahi Evran Türbesi’nin konumu verilmemiştir, ancak Kırşehir’in en önemli tarihi yapılarından biridir.)*
💃 FOLKLOR ve TÜRKÜLER
İlde kaşık oyunları ve bazı bölgelerde halay oynanmaktadır. Halk müziğinde zil ve kaşık havalarıyla, halay havaları önemli bir yer tutar.
- Geleneksel kadın giyimi: fes, üç etek, kadife ceket, ak yazma, çarşaf ve entari.
- Ünlü Türküler: “Yürü güzel”, “Dane dane benleri var yüzünde”, “Ekin ekilen yere”.
🎶 YÖREDEN BİR TÜRKÜ
Kızılırmak can incitme sen bugün,
Mübarek günlerde sel bayram eder.
Kitabın kavlince dağlar al geymiş,
Karışmış çiçekler çöl bayram eder.
Bülbül ile saka hep uçan kuşlar,
Gece bu aylarda figana başlar.
Eser yel, eğilir dallar, ağaçlar,
Mübarek günlerde dal bayram eder.