⚖️ Özgül Ağırlık Nedir?
Özgül ağırlık, bir maddenin belirli hacimdeki ağırlığının, aynı hacimde ve 4°C sıcaklıktaki suyun ağırlığına oranıdır. Bu oran, maddenin yoğunluğunu ifade eder ve “bağıl yoğunluk” olarak da adlandırılır.
Örnek:
- 1 kg kurşun bir sigara paketine sığarken,
- 1 kg kuştüyü bir yastığı doldurur.
Bu fark, kurşunun kuştüyünden daha yoğun olduğunu gösterir.
🌡️ Ölçüm Koşulları
- Suyun özgül ağırlığı 4°C’de 1 kabul edilir.
- Cıva için en uygun ölçüm sıcaklığı 15°C’dir. Bu sıcaklıkta 1 litre cıva 13.558 kg’dır.
- Gazların özgül ağırlığı için 0°C sıcaklık ve 760 mmHg basınç altında havanın özgül ağırlığı 0.00129’dur ve pratikte “1” kabul edilir.
| Metal |
Özgül Ağırlık |
| Altın |
19.3 |
| Alüminyum |
2.7 |
| Bakır |
8.9 |
| Gümüş |
10.5 |
| Kurşun |
11.3 |
| Cıva |
13.6 |
| Platin |
21.4 |
| Osmiyum |
22.5 |
| Demir |
7.8 |
| Lityum |
0.53 |
| Magnezyum |
1.75 |
| Uranyum |
18.7 |
| Ametaller |
Özgül Ağırlık |
| Bor |
2.5 |
| Fosfor (beyaz) |
1.83 |
| Karbon (grafit) |
2.25 |
| Karbon (elmas) |
3.52 |
| Kükürt |
2.90 |
| Silisyum |
2.42 |
| Gazlar (Hava = 1) |
Özgül Ağırlık |
| Hidrojen |
0.069 |
| Helyum |
0.138 |
| Oksijen |
1.105 |
| Karbon dioksit |
1.53 |
| Radon |
7.53 |
| Xenon |
4.52 |
🧴 Sıvıların Özgül Ağırlıkları
| Sıvı |
Özgül Ağırlık |
| Su |
1 |
| Alkol |
0.79 |
| Benzen |
0.81 |
| Kloroform |
1.49 |
| Motorin |
0.82 |
| Bitkisel yağ |
0.9–0.95 |
| Terebentin |
0.87 |
🧱 Katıların Özgül Ağırlıkları
| Katı |
Özgül Ağırlık |
| Cam |
2.4–5.9 |
| Çimento |
2.7–3.0 |
| Granit |
2.7 |
| Mermer |
2.6–2.84 |
| Kemik |
1.7–2.0 |
| Tuğla |
1.4–2.2 |
| Mantar |
0.22–0.26 |
🌲 Odun Türleri
| Ağaç Türü |
Özgül Ağırlık |
| Dişbudak |
0.65–0.85 |
| Abanoz |
1.11–1.33 |
| Söğüt |
0.4–0.6 |
| Meşe |
0.6–0.9 |
| Mahon |
0.66–0.85 |
🧫 Polimerler
| Polimer |
Özgül Ağırlık |
| Bakalit (Fenol-formaldehid) |
1.2–1.7 |
| Polietilen |
0.9–0.93 |
| Polimetakrilat (Sentetik cam) |
1.16–1.2 |
| Polistiren |
1.05–1.07 |
📐 Özgül Ağırlık Nasıl Hesaplanır?
- Formül: Özgül Ağırlık = Ağırlık / Hacim
Ağırlık kg ise hacim litre; ağırlık gram ise hacim mililitre alınır.
- Hacim ve özgül ağırlık biliniyorsa: Ağırlık = Hacim × Özgül Ağırlık
Özgül ağırlık, maddelerin yoğunluklarını karşılaştırmak ve fiziksel özelliklerini anlamak için temel bir ölçüdür. Bu değerler, sıcaklık ve basınca bağlı olarak değişebilir.
