Millî Güvenlik Konseyi (MGK) kimlerden oluşuyordu? 12 Eylül 1980 darbesinin nedenleri (terör, anarşi, cumhurbaşkanlığı seçimi krizi). MGK’nın yönetime el koyması, Orgeneral Kenan Evren’in 7. cumhurbaşkanı seçilmesi ve yeni anayasanın (1982) yüzde 91 oyla kabul süreci hakkında detaylı bilgi.
🇹🇷 Millî Güvenlik Konseyi (MGK) ve 12 Eylül Hareketi
Millî Güvenlik Konseyi (MGK), **12 Eylül 1980** hareketini gerçekleştiren ve Genelkurmay Başkanı ile kuvvet komutanlarından meydana gelen konseydir.
MGK Üyeleri
- Genelkurmay ve MGK Başkanı: **Orgeneral Kenan Evren**.
- Kara Kuvvetleri Komutanı: **Orgeneral Nurettin Ersin**.
- Hava Kuvvetleri Komutanı: **Orgeneral Tahsin Şahinkaya**.
- Deniz Kuvvetleri Komutanı: **Oramiral Nejat Tümer**.
- Jandarma Genel Komutanı: **Orgeneral Sedat Celasun**.
Yönetime El Koyma Nedenleri
12 Eylül öncesi dönemde artan anarşi, siyasi tıkanıklık ve ekonomik sorunlar, Türk Silâhlı Kuvvetleri’nin (TSK) idareyi ele almasındaki başlıca etkenler oldu:
- 12 Eylül öncesi hükümetlerinin **terör ve anarşiyi önleyememeleri**. Günde yaklaşık 20-30 kişinin öldürülmesi, bölücü örgütlerin tehlikeli faaliyetleri.
- **Cumhurbaşkanlığı seçiminde sonuç alınamaması** (22 Mart - 20 Ağustos 1980 arası süren turlar).
- Büyük önem taşıyan **kanunların çıkarılamaması**.
TSK’nın artan tedirginliği üzerine, **27 Aralık 1979** günü Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren ve kuvvet komutanlarının imzalarını taşıyan bir **uyarı mektubu**, dönemin Cumhurbaşkanı **Fahri Korutürk’e** verildi. Bu uyarı mektubu beklenen sonucu sağlayamadı.
Son iki yıl içinde anarşik olaylarda ölen kişi sayısının 4.073’e, yasa dışı olay sayısının ise 30.000’e yaklaştığı bir ortamda, ordu **12 Eylül 1980** günü yönetime el koydu.
12 Eylül Sonrası Gelişmeler ve Demokrasiye Geçiş
- Yönetime el konulurken, **parlamento feshedildi** ve **siyasi parti faaliyetleri durduruldu**.
- MGK Başkanı Orgeneral Kenan Evren, hareketin **«demokrasiyi kurmak için yapıldığını»** belirtti.
- 20 Eylül günü Evren, hükümeti kurma görevini emekli Oramiral **Bülend Ulusu’ya** verdi ve Ulusu kabinesi göreve başladı.
- İlk iş olarak, çok büyük boyutlara ulaşan **anarşi ve terörle mücadeleye** başlanarak ülkede **«can güvenliği»** sağlandı.
Yeni Anayasa Süreci ve Cumhurbaşkanlığı
- Yeni anayasayı hazırlamak üzere 160 üyeden oluşan **«Danışma Meclisi»** kuruldu.
- Hazırlıklar sırasında MGK’nın kararıyla, 16 Ekim 1981 günü ülkedeki bütün siyasi partiler feshedildi.
- Danışma Meclisi’nde hazırlanan yeni anayasa, MGK onayından geçtikten sonra **7 Kasım 1982** günü halk oyuna sunuldu.
- Anayasa, **yüzde 91 gibi görülmemiş bir oy çokluğuyla kabul edildi**.
- Anayasanın kabulüyle MGK Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Türkiye’nin **7. cumhurbaşkanlığına seçildi**.
Yeni anayasanın kabulünden sonra, siyasi partiler yasası için hazırlığa başlandı ve siyasi hayata geçişin temelleri atıldı.