18 Eylül 1492. Kristof Kolomb’un gemisi batıya doğru yol alırken, çanaklıkta bulunan bir tayfa ufku gözlüyordu. İlerde gözüken yeşilimsi kahverengi karaltı bir kara parçası gibi görünüyordu. Mürettebat heyecanla güverteye koştu. Ancak bu yeşillik dalgalanıyordu. Kara değil, suyosunuydu.
🌿 20.000 TÜR SUYOSUNU
Kristof Kolomb’un gemicileri tarafından keşfedilen bu “yeşillik dalgası” Azor Adaları batısında 4 milyon km²’lik Sargassum Denizi’ydi. Planktonlar, suyosunları ve deniz canlıları için barınak bölgesiydi. En az 20.000 tür suyosunu olduğu hesaplanmıştır. Boyutları çok çeşitlidir: mikroskobik olanlardan 180 m’ye kadar uzananlara kadar. Suyosunları genellikle bitkidir. Bazıları klorofil özümlemesi yaparak kendibeslek, bazıları asalaktır.
🔬 TEMEL ÖZELLİKLER
- Tal’li bitkilerdir: tohum, çiçek, kök yoktur. Kılcal damarları da bulunmaz.
- Genellikle sıvı ortamlarda yaşarlar: deniz, tatlı su, ılıca.
- Klorofil içerirler → özümleme yapabilirler. Asalak olanlar azınlıktadır.
🌱 ÜREME
- Tal’lerin bölünmesi
- Sporların su akıntısıyla taşınması
- Gametlerin birleşmesi → Eşeyli ve eşeysiz üreme biçimleri
🏞️ YAŞAMA ORTAMLARI
- Denizler, göller, nehirler, havuzlar, ılıcalar
- Karayosunları: ağaç gövdeleri, bina duvarları, dağ tepeleri
- Karayosunları: kayaları parçalar, kabukları dağıtır, heykelleri kemirir
- Asalak olarak yaşayan türler de vardır
🧬 BİÇİM VE GÖRÜNÜŞ
- Tek veya çok hücrelidirler
- Mikroskopluk olanlar: yuvarlak, elips
- Büyük olanlar: yaprak, şerit, levha, kupa, sicim biçiminde
- Macrocystis: 40–180 m boyunda, dünyanın en uzun canlıları arasında
🍽️ BESLENME
- Kökleri yoktur
- Su ve besleyici elemanları vücut yüzeyinden emerler
- Klorofil sayesinde özümleme ile kendi besinlerini üretirler
🧪 BASİT SINIFLANDIRMA
🔵 Mavi Suyosunları (Cyanophycea)
- Mikroskobik, tek hücreli
- Deniz, göl, bataklık, su birikintilerinde
- Bakterilere benzer
🟢 Kamçılı Yeşil Suyosunları (Euglenophycea)
- Tek hücreli, kamçılı
- Tatlı sularda
- Kamçı → hareket organı
🟡 Kamçılı Sarı–Esmer Suyosunları (Peridinea)
- Tek hücreli
- Tatlı su ve denizlerde
- İplik, kanat, boynuz biçimli organlar
🟡 Sarı Suyosunları (Chrysophycea)
- Genellikle tek hücreli
- Deniz ve tatlı sularda
- Diyatomeler → silisli yapı
🟢 Yeşil Suyosunları (Chlorophycea)
- Tek ve çok hücreli
- Ulva lactuca → iri yapraklı, salataya benzer
- Spirogyra → ipliksi yapı
🧵 Su Askıları (Characea)
- 30 cm uzunluğunda
- Rizoid → kök benzeri yapı
- Bulanık sularda sık görülür
🟤 Esmer Suyosunları (Pheophycea)
- Denizlerde yaşar
- En büyük boylu suyosunları
- Sargassum ve Macrocystis → en tanınmış türler
- Rizoid ile kayalara tutunurlar
🔴 Kırmızı Suyosunları (Rhodophycea)
- 40 cm’ye kadar
- Denizlerde, 200 m derinliğe kadar
- İyot ve bromür açısından zengin
- Endüstride kullanılır