Sonbahar ne zaman başlar (23 Eylül)? Güneşin konumu ve gün batımı saatlerinin değişimi (10 Ağustos - 1 Aralık). Çiftçilerin sonbahar işleri (ekim, gübreleme, kışlık odun). Kış uykusuna yatan hayvanlar ve sıcak ülkelere göç eden kuşlar (leylek, kırlangıç). Hangi sonbahar meyveleri ne zaman olgunlaşır?
🍂 Sonbahar: Doğanın Kışa Hazırlığı
Sonbahar gelince ağaçlar yapraklarını dökmeye başlarlar. Yemyeşil dallar sararır, solar ve yerler altın sarısı yapraklarla örtülür. Yağmurun etkisiyle çürüyen yapraklar, toprağı daha verimli duruma getirir. Öte yandan otlar da eski canlılıklarını kaybetmeye başlar.
🗓️ Sonbaharın Başlangıcı ve Güneşin Konumu
Takvimlere göre Eylül, Ekim ve Kasım sonbahar mevsimini meydana getirir. Ancak sonbahar kesin olarak **23 Eylül** günü başlar ve 22 Aralık günü kış başlar.
Güneş, sonbahar mevsiminde öğleleri yazdaki yerinden daha aşağıda ve daha uzaktadır. Eğik gelen ışınları yeryüzünü daha az ısıtır, bu yüzden havalar gittikçe serinler.
Güneşin Doğuş ve Batış Saatlerindeki Değişim (Örnek)
- 10 Ağustos (Yaz Ortası): Doğuş 5.05, Batış 19.15
- 2 Ekim (Sonbahar Başlangıcı): Doğuş 5.57, Batış 17.52
- 1 Aralık (Sonbahar Sonları): Doğuş 7.05, Batış 16.42
👨🌾 Çiftliklerde Yoğun Çalışma
Sonbahar, çiftçilerin en çok çalışmak zorunda bulunduğu bir mevsimdir. Tarım faaliyetleri ve kış hazırlıkları hızlanır:
- Tarlalar sürülür (sabanlarla ve pulluklarla) ve **gübrelenir**.
- Çiftçiler bu mevsimde **tohumlarını eker**.
- Yakacak **odunlar** kesilir ve kış hazırlıklarına girişilir.
- Bağlardaki üzümler olgunlaşır; toplanan üzümlerin bir kısmı **sirke, şıra ve şarap** yapılmak üzere sıkılır.
- Çiftliklerde kış için **kavurma, sucuk, pastırma** gibi yiyecekler hazırlanır.
Sonbahar Meyveleri (Olgunlaşma Ayları)
- Eylülde: Elma, armut
- Ekimde: Ayva, nar
- Kasımda: Havuç
- Aralıkta: Portakal, mandalina
🦌 Doğanın Kış Hazırlığı
Kış Uykusu
Sincap, karınca, köstebek, yarasa, ayı, yılan gibi birçok hayvan, kışın yiyecek bulamayacakları için sonbahar sonlarına doğru birkaç ay sürecek olan **uzun bir uykuya yatarlar** (“Kış uykusu”). Bu süre zarfında vücutlarında depo ettikleri yağı sarf ederler.
Kuşların Göçü
Kuşların büyük bir kısmı da kışın yetecek kadar besin maddesi bulamayacakları için daha sıcak ülkelere doğru göç ederler. **Eylül başlarında** büyük sürüler halinde yola çıkan leylek, tarla kuşu, kırlangıç ve daha pek çok kuş çeşidi, haftalarca uçarak binlerce kilometrelik yol alır.