Köpek ırkları (Canis familiaris) nasıl ortaya çıktı? Evcilleştirilen ilk hayvanlar. Av köpekleri (Puanter, Tazı), bekçi ve yardım köpekleri (Kurt Köpeği, Senbernar) ve süs köpekleri (Malta, Pekin) türlerinin özellikleri ve faydaları. Köpeklerin doğru beslenmesi ve bakımı hakkında pratik bilgiler.
🐾 Köpek: Evcilleştirmenin İlk Dostu
İlkel insanların önce hangi hayvanla yakınlık kurabildiği kesin olarak bilinmemekle beraber, bugün birçok bilim adamı, **kurtların ve yaban köpeklerin** evcilleştirilmiş ilk hayvanlar arasında bulunduğunu ileri sürmektedirler.
Evcilleştirilmiş kurt ve yaban köpekleri aralarında çiftleşerek bugünkü köpek ırkını meydana getirmiştir. Bazı bilim adamlarına göre köpekler, **TOMARCTUS** denilen bir tek hayvan türünden gelmektedir.
Köpek (Canis familiaris), omurgalı hayvanlardan, memeliler sınıfının etçiller takımına giren bir türdür. Bir köpeğin ömrü ortalama **15 yıldır**.
- Cinsi karışmamış köpeklere **«Safkan»**, iki ayrı cinsin birleşmesinden üremiş köpeklere de **«Kırma»** denir.
- Köpeklerin 200’den fazla çeşidi vardır.
Köpek Cinsleri ve Sağladıkları Faydalar
Köpekler, kullanıldıkları amaca göre üç büyük bölüm içinde toplanır: Av köpekleri, Bekçi/İş köpekleri ve Süs köpekleri. Batı ülkelerinde buna Yarış, Yardım ve Koşum köpekleri de eklenir.
1. İş, Yardım ve Koşum Köpekleri
- **Kurt Köpeği:** Olağanüstü yetenekleri ile polis köpeği, kişisel koruma ve bekçilik görevlerini ustalıkla yerine getirir.
- **Alman Çoban Köpeği:** Güçlü, akıllı ve çok büyük yorgunluklara katlanabilirler. Sürülerini sadakatle korurlar.
- **Danimarka Samsunu:** En iri köpeklerden biridir (Yerden yüksekliği 1 metre, ağırlığı 50 kiloya yakındır). Çok iyi bir bekçi köpeğidir.
- **Senbernar:** Alp’lerdeki Saint Bernard geçidinde yaşayan keşişler tarafından yetiştirilir. Dağ yamaçlarında yollarını kaybeden gezginlerin izlerini bulmak için kullanılan insancıl köpeklerdir.
- **Eskimo Köpeği:** Grönland’da Eskimoların kızaklarını çektirmek için kullandığı köpeklerdir.
2. Av Köpekleri
Bu gruptaki köpekler, avlanma amaçlarına göre farklılaşır:
- **İngiliz Tazısı (Greyhound):** Bugün sadece bir yarış hayvanı olarak yetiştirilir. Kısa uzaklıklarda saatte 70 kilometrelik bir hıza erişebilir.
- **Puanter:** Olduğu yerden avını gösterme yönünden çok akıllı ve usta bir köpektir. Keklik türünden hayvanları avlamak için kullanılır.
- **Seter:** Batak ve sulak topraklarda kullanılır.
- **Porsuk Zağarı (Basse):** Boylarına oranla ayakları çok kısa olan bodur köpeklerdir. Toprak altındaki hayvanları yakalamakta kullanılır. Şehirlerde süs köpeği olarak beslenir.
- **Sert Kıllı Tilki Zağarı:** Oynak ve canlıdır. Özellikle fare yakalamakta ustadır.
3. Süs Köpekleri
Yetiştirilmeleri güç, çoğunlukla nazik ve küçük yapılı hayvanlardır. Bundan ötürü çok yüksek fiyatlara alıcı bulurlar.
- **Malta Köpeği:** Anayurdu Malta adasıdır. İnce, yumuşak, uzun tüyleri vardır. Çok neşeli ve hareketlidir.
- **Pekin Köpeği:** Kendine özel basık burnu ile tanınır. Anavatanı Çin’dir.
- **Tüylü Fino:** Köpekler içerisinde en sadık ve akıllı olanlardandır. Şımartılmaktan pek hoşlanır.
Köpek Nasıl Beslenir ve Bakılır?
Beslenme
Köpeklerin et yiyen hayvanlardan olduklarını unutmamak gerekir. Bununla beraber her türlü yemek artıklarını da yiyebilirler.
- Nişastalı besinler uygun bir çeşni sayılmaz. Çok fazla olmamakla beraber taze sebzeler ve süt de verilebilir (Haftada iki litreyi aşmamalıdır).
- Yeteri kadar besleyici olmak şartıyla yetişkin bir köpek için **günde iki öğün yemek** kâfidir.
- Örneğin, bir Buldog köpeğine birinci öğünde yarım kilo çiğ et, ikincisinde de bir çanak dolusu çorba ve bisküi verilebilir.
Bakım ve Eğitim
Köpekler, canlı ve hareketli hayvanlardır ve yapılarına uygun bir hayat sürmek zorundadırlar. Koşup oynamaya veya çalışmaya alışmış bir köpeğin, bir apartman dairesinde yaşaması zordur.
- Köpeğin yatacağı yer nemsiz ve kuru olmalı, böcek ve sineklere karşı korunmalıdır. Sağlam bir kulübe yapmak en iyisidir.
- Sık sık fırça ve tarakla tüylerini temizlemek faydalıdır.
- Hayvan, sahibinden **sevgi ve anlayış bekler**. Ona, itaat etmesini de öğretmek gerekir. Kötü bir şekilde eğitilen ve şımartılan köpeğin arsız ve yüzsüz olacağı beklenmelidir.