Orta Çağ’da tek bir kitabın fiyatı ne kadardı? Bir Fransız Kontesi bir kitap için ne kadar ödedi? Orta Çağ’da eğlence, ev yaşamı (şömineler, gizli bölmeler) ve Roman/Gotik tarzı giyim kültürü hakkında pratik bilgiler.
📚 Orta Çağ’da Kitap ve Eğlence Kültürü
Yakın Çağ’da kitapların çoğalmasına ve fiyatlarının ucuzlamasına rağmen, günümüzde özel kitaplık kurma zevkinden uzak birçok kimse görülür. Oysa kitabın çok büyük paralarla elde edilebildiği Orta Çağ’da durum bambaşkaydı.
💰 Kitabın Fiyatı: Servet Değerinde
Orta Çağ’da bir kitap, bugünün parasıyla dudak uçuklatan fiyatlara satılırdı. Örneğin:
- Bir Fransız Kontesi, tek kitap için **200 koyun, 1800 kilo buğday, 1800 kilo çavdar, bir o kadar bal ve keselerle gümüş para** vermiştir.
- İki ciltlik bir matematik kitabı, bir ev ve arsa karşılığında; dinî bir kitap ise bugünkü parayla 150.000 liraya (tahmini değer) satılmıştır.
Bu nedenle, kendine kitaplık kurabilen kimseler parmakla sayılacak kadar azdı. Ünlü hukukçulardan **Accursio** (1182-1260)’nun 63 ciltlik zengin bir kitaplığı vardı. Friedrich Barbarossa ve Friedrich II gibi hükümdarlar da büyük kitaplıklara sahipti.
🎭 Orta Çağ’da Eğlence ve Dinlenme
Kitap, sinema ve televizyon gibi eğitici ve eğlendirici araçların bulunmayışı, Orta Çağ ailelerinin dinlenme saatlerini değerlendiremedikleri anlamına gelmez. Eğlence, daha çok toplumsal olaylar ve sokak gösterileriyle sağlanırdı:
- Dinî törenler ve lonca üyelerinin yaptıkları **resm-i geçitler**.
- Bir elçinin veya zengin bir tüccarın süslü arabasıyla şehre gelmesi **büyük bir olay** olarak kabul edilirdi.
- Şehrin büyük meydanında gösteriler yapan **cambazlar** ve müzik eşliğinde destanlar söyleyen **ozanlar**.
🏠 Orta Çağ Ev Yaşamı
Günümüzdeki en basit aydınlatma ve ısıtma imkânlarından yoksun olan Orta Çağ’da, akşamları güneş batınca **ocak başına toplanan aileler** şehirde geçen olayları konuşup saatlerce fikir yürütürlerdi. Günlük hayat sabahın çok erken saatlerinde başladığı için aile erkenden yatağa girmek zorundaydı.
Yatak ve Isınma
- Durumları elverişli olmayan ailelerde ana, baba ve çocuklar mutfakta ot minderler üzerinde yatarlardı.
- Zenginler, üst üste konmuş birkaç kuştüyü şilteli tahta karyolalarda uyurlardı (bazıları o kadar yüksek olurdu ki yatağa çıkmak için tabure kullanılırdı).
- Evlerde tek ısıtma aracı **“şömine”** adı verilen çok büyük ocaklardı.
Evlerin Plânı ve Gizli Bölmeler
Orta Çağ evlerinin plânı genellikle şöyleydi:
- Yer katında: Çalışma odası ve mutfak.
- Birinci katta: Salon veya çalışma odasıyla yatak odaları.
- Mahzen: Evin su ihtiyacını karşılayan bir kuyuyla bir iki de **gizli bölme** bulunurdu. Bu gizli bölmeler, zorbalar veya düşman ordusu saldırdığında eşyaları saklamak için yapılırdı.
- Evlerde banyo bulunmazdı. Temizlik, zenginler için tahta küvetlerde, fakirler için ise şehirdeki **genel hamamlarda** yapılırdı.
👗 Orta Çağ’da Giyim Tarzları
900 – 1200 Yılları: Roman Tarzı
Orta Çağ’ın ilk yüzyıllarında, Roma ve Germen stilinin bir karışımı olan **Roman tarzı** doğdu:
- Erkeklerde: Uzun ve dar pantolonlar, dizlere kadar inen gömlekler.
- Kadınlarda: Bol ve uzun entarilerle büyük şallar.
1200 – 1450 Yılları: Gotik Tarzı
- yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan bu stil, ince ve zarif hatlar yaratmaya çalıştı. Terziler elbiseleri çok uzun ve bol olarak yapmaya başladılar. Kadın ve erkek elbiseleri birbirlerine çok benzerdi.
- Bu stilin karakteristiği erkeklerde yumuşak, kenarlı şapkalarla kadınlarda uzun eşarplardı.