Rosette Levhası ne zaman ve nerede bulundu? 🔎 Champollion, hiyeroglifi nasıl çözdü? Eski Mısır yazısı ve papirüs ne ile yapılır? Tüm sırları öğrenin! Rosette Levhası ne zaman ve nerede bulundu? Fransız bilim insanı Champollion, levhadaki hangi üç yazı türünü (Hiyeroglif, Demotik, Yunanca) karşılaştırarak Eski Mısır yazısını çözdü? Hiyeroglif alfabesinin özellikleri ve papirüsün yapım süreci hakkında detaylı bilgi.
📜 Rosette Levhası ve Hiyeroglif Yazının Çözülüşü
1798 yılında Napoléon Bonaparte komutasındaki Fransız ordusu Mısır’a ayak bastığında, beraberindeki 175 bilim insanı, Mısır’daki eski sanat eserlerini incelemekle görevlendirildi. Askerî başarısızlıkla sonuçlanan bu seferin ardından Fransızlar, bilimsel alanda önemli buluşlarla geri döndüler. Bunların en önemlisi, Rosette kasabası yakınlarında bulunan bazalt bir levhaydı.
- Levhanın üzerinde üç farklı yazı türü vardı: en üstte hiyeroglif, ortada demotik, en altta ise eski Yunanca.
- Yunanca yazı örnek alınarak diğer iki yazının okunuşu çözüldü.
- Fransız bilgini Champollion, bu yazıları karşılaştırarak hiyeroglif yazıyı ilk kez çözmeyi başardı.
İlk Kelimeler: Resimlerle Yazı
Eski Mısırlılar, kelimeleri resimlerle ifade ederek yazı yazarlardı. Milattan önce 2600 yıllarında kullanılan bu yazı türü, bilinen en eski yazı çeşitlerinden biridir.
- Başlangıçta her eşyayı resimle anlatmaya çalıştılar, ancak soyut kavramları ifade etmekte yetersiz kaldılar.
- Zamanla, dildeki sesleri gösteren yirmi dört şekillik bir sistem kurdular. Bu alfabe, birkaç çeşit “p”, “s”, “t” harfi içeriyordu fakat sesli harfler yoktu.
- Hiyeroglif yazı taş üzerine yazılırdı. Papirüs için bu yazılarını basitleştirerek “hiyeratik” ve “demotik” türlerini geliştirdiler.
Papirüs Nasıl Yapılır?
Eski Mısırlılar, Nil kıyısında yetişen bir bitkiden elde edilen papirüs adı verilen özel bir kağıt üzerine yazarlardı:
- Bitkinin gövdesi uzunlamasına kesilir ve ince tabakalar yan yana dizilirdi.
- İkinci sıra, birincinin üzerine enlemesine yerleştirilir.
- Tabakalar çekiçle hafifçe dövülür ve güneşte kurutulurdu.
Sayılar ve İstanbul’daki İzler
Sayı Sistemi
Eski Mısırlılar, sayıları kısa dikey çizgilerle ifade ederdi. Yüzler ve binler için farklı işaretler kullanılır, büyük sayılar için bu işaretler tekrarlanırdı.
İstanbul’daki Dikilitaş
Sultanahmet Meydanı’nda bulunan dikilitaş, Mısır Firavunu III. Tutmosis tarafından M.Ö. 1547 yılında yaptırılmıştır. Üzerindeki hiyeroglif yazılar firavunun zaferlerini anlatır.
- 30 metre yüksekliğindeki bu pembe granit sütun, Bizans İmparatoru Büyük Theodosius tarafından 390 yılında İstanbul’a getirilmiş ve bugünkü yerine dikilmiştir.
- Dikilme işlemi tam 33 gün sürmüştür.