Kurbağanın ilginç özellikleri ve biyolojideki önemi. Kurbağa neden sıçrar? Deri ve ciğer solunumu nasıl gerçekleşir? Yapışkan diliyle avlanma, kış uykusu (hibernasyon) süreci ve yumurtadan ergine dönüşümü (başkalaşım) aşamaları hakkında detaylı bilgiler.
🐸 Kurbağalar: İki Yaşayışlıların Gizemli Dünyası
Kurbağalar, genel olarak hendek, kanal, dere ve bataklık suları içinde yaşarlar. Zararsız, hatta çok defa **yararlı bir hayvandır**; tarım ürünlerinden geçinen kurtçuk ve böcekleri durup dinlenmeden yutar. Biyolojide deney hayvanı olarak kullanılan kurbağa, aynı zamanda bilimin zavallı fedailerinden biridir.
İki Yaşayışlı Olan Kurbağaların Bazı Özellikleri
Kurbağa Neden Sıçrar?
Kurbağanın dört bacağı vardır; ön bacakları kısa ve 4 parmaklı, art bacakları ise güçlü kaslardan yapılmış, uzun ve 5 parmaklıdır. Ayak parmakları, kolaylıkla yüzmesini sağlayan bir deri dokusuyla birbirlerine birleşmiştir.
- Karaya çıktığı zaman art ayaklarını bir “Z” harfi gibi kıvırır.
- Hareket etmek istediği zaman art ayaklarını birdenbire gererek **1-1,5 metre ileriye sıçrayabilir**.
Nasıl Solunum Yapar?
Kurbağa, **hem derisi, hem de ciğerleriyle solur**. Derisinin üzerinde tüy, kıl veya pul gibi hiçbir örtü katmanı bulunmaz; bütünüyle çıplaktır.
- **Deri Solunumu:** İnce olan üst derinin altındaki kılcal damarlar, deriden geçen oksijenin kirli kanı temizlemesini sağlar. Kurbağa, bu biçimde, ciğerleriyle soluyabileceği oksijenden çok daha fazlasını sağlayabilir.
- **Ciğer Solunumu:** Memeli hayvanlarda olduğu gibi açılıp kapanarak havayı emebilen bir göğüs yapısı yoktur. Ciğerlerine havayı çekebilmek için bunu bir besin maddesi gibi **yutmak zorundadır**. Yutağının pompalayıcı hareketiyle solunum yapar.
Kurbağanın incecik derisi yoluyla solunum yapabilmesi, ancak **derisinin sürekli olarak ıslak kalmasıyla** mümkündür. Derisi kuruyup vücudundaki gaz alışverişi durunca, kurbağa boğularak ölür.
Kurbağa, Avını Nasıl Yakalar?
Kurbağa, böcekler, kurtçuklar ve su içindeki ufacık yaratıklarla beslenir. Avına erişebileceği uzaklığa geldiği zaman, birdenbire dilini çıkarır, avını yakalayıp içeri çeker.
- Kurbağanın dili, insan dilinin aksine, ağzının arka bölümünden ince olarak başlar ve öne doğru kalınlaşır.
- Dili geriye doğru rahatça kıvrılabildiği için yakaladığı avını kolaylıkla boğazına kadar götürebilir.
- Üstelik dilinin üstü **yapışkan bir sıvı** ile kaplıdır.
Kurbağa Nasıl Vakvaklar?
Yurdumuzda yaşayan kurbağa türlerinin çoğu, özellikle geceleri pek gürültücüdürler. Kurbağalarda, güçlü ses çıkaranlar, **erkeklerdir**. Erkek kurbağa, havayla doldurup şişirdiği deriden iki torbacığı sıkıp gevşetmekle o çirkin **«vrak! vrak!»** sesini çıkarır.
Kışın Nereye Saklanırlar? (Kış Uykusu)
Kış aylarının yaklaşmasıyla kurbağa, suyun kıyısındaki batak ya da ıslak toprağın içine girerek kendisine bir yuva yapar ve ılık ilkbahar havası kendisini uyandırıncaya kadar derin bir uyku (kış uykusu) içinde gevşeyip kalır.
- Toprak altındaki bu kış uykusu sırasında kurbağa, yalnız **derisiyle solur**.
- Bu uzun kış uykusunda kurbağanın ciğerleri hiçbir görev yapmaz.
Kurbağalarda Başkalaşım (Metamorfoz)
Bütün iki-yaşayışlılar (amfibyumlar) gibi kurbağalar da suyun içine bırakılmış yumurtalardan çoğalırlar. Kurbağa larvaları (“tetarileri”) önceleri bir su yaratığı durumundadır ve solungaçlarıyla solurlar. Sonraları başkalaşıma uğrayarak karada da yaşayan bir yaratık durumunu alırlar.
- **Yumurtlama:** İlkbahar başlarında dişi kurbağa, binlerce yumurtayı suya bırakır (Bazı türlerde 15.000’i bulur).
- **Tetari (Larva) Çıkışı:** Embriyonun ilk gelişme dönemi yumurta içinde başlar ve birkaç gün sonra bundan **«tetari»** adı verilen kurbağa larvası çıkar.
- **Gelişim:** Tetari, hareketli kaldığı bu süre içinde ağzı oluşur, gözleri, burun delikleri açılır, kuyruğu uzar. Solungaç püskülleri uzar ve bunlardan da ayakları oluşur.
- **Başkalaşım:** Tetari, önce arka, daha sonra ön ayakları çıkar ve kuyruğu gittikçe kaybolur. Solungaçlar yerlerini yeni oluşan ciğerlerine bırakır.
- **Erginleşme:** Hayvan, başkalaşımını tamamlayıp küçücük bir kurbağa durumunu alınca, suyun içindeki bitkisel maddeler yerine **böcekleri yemeye** başlar.
İlginç Kurbağa Türleri
- **Rana Goliath (Goliath Kurbağası):** Yeryüzünde yaşayan en büyük kurbağadır. Afrika’da bulunur. Normal uzunluğu 35 cm kadardır, arka ayaklarını uzattığı zaman boyu hemen hemen 70 cm’i bulur. Ağırlığı da 2 kg’dır.
- **Yeşil Sukurbağası (Rana viridis):** Çok yaygın olan bir türdür. Uzunluğu 7-8 cm’dir. Yurdumuzda, bazı Avrupa şehirlerinde ve Asya’nın ılık Muson bölgelerinde yaşar.
- **Öküz Kurbağası (Rana catesbyana):** 20 cm uzunluğundadır ve Kuzey Amerika’da yaşar.