İran mutfağı (Pers mutfağı), kökleri binlerce yıla dayanan, zarafeti ve detaycılığıyla öne çıkan bir mutfaktır. Mutfak; safran, kuru meyveler (erik, kayısı), nar ve gül suyu gibi özel malzemeleri ustaca kullanarak, hamaratlı, yavaş pişirilen ve zengin aromalı yemekler yaratmıştır. Pilavlar bu mutfağın tartışmasız kraliçesidir. Bu yazımızda, İran sofralarının tartışmasız ulusal yemeğini, ülkenin en ferahlatıcı tatlısını ve sokakların pratik, tatlı hızlı lezzetini inceliyoruz. İşte İran’ın gurme üçlüsü: Chelow Kebab, Falude ve Shole Zard.
1. Ana Yemeğin Görkemi: Chelow Kebab (Çelo Kebap)
Chelow Kebab (Çelo Kebap), İran’ın ulusal yemeği ve ülkenin misafirperverlik simgesidir. Basitliği ve zarafetiyle, Pers mutfağının temelini oluşturur.
- Nedir? Chelow (safranlı, buharda pişirilmiş, taneleri tek tek ayrılan pilav) ve üzerine tereyağı ile servis edilen Kebab Koobideh (ince şişte kıyma kebabı) veya Kebab Barg ( marine edilmiş, dilimlenmiş et) ikilisinden oluşur.
- Nasıl Yenir? Kebap şişi çıkarılır, pilavın üzerine bolca eritilmiş tereyağı, safran suyu ve közlenmiş domates konur. Geleneksel olarak, yemeğe çiğ yumurta sarısı eklenerek karıştırılır.
- Neden Ana Yemek? Pilav, İran mutfağında sadece bir yan ürün değil, ana malzemedir. Chelow’un kalitesi, İran mutfağının kalitesini gösterir.
2. Tatlıların Ferahlatıcısı: Falude (Faloodeh)
Falude (Faloodeh), İran’ın özellikle sıcak yaz aylarında tüketilen, gül suyu ve limonun ferahlatıcılığı ile öne çıkan yarı donmuş geleneksel tatlısıdır.
- Nedir? Pirinç nişastasından yapılan, incecik, tel tel erişte benzeri hamurun (vermicelli) gül suyu ve limon suyuyla tatlandırılmış şerbet içinde dondurulmasıyla hazırlanır. Buzlu bir şerbetli tatlıdır.
- Püf Noktası: Genellikle limon suyu, rendelenmiş antep fıstığı ve bazen de gül reçeli ile servis edilir. İran’ın Şiraz şehri, en iyi Falude’yi yapan yer olarak bilinir.
- Lezzet Deneyimi: Ağır şerbetli tatlıların aksine, Falude’nin buzlu ve narenciyeli tadı, onu Pers tatlıcılığının en narin ve hafif örneği yapar.
3. Sokakların Tatlı Hızlı Lezzeti: Shole Zard
Shole Zard, İran’ın özellikle Ramazan ayında ve kış aylarında sokaklarda ve hayır işlerinde dağıtılan popüler bir atıştırmalığıdır. Tatlı, sıcak bir pirinç pudingidir.
- Nedir? Pirinç, su, şeker, bolca safran (ona parlak sarı rengi verir) ve gül suyu ile pişirilen, muhallebi kıvamında bir pirinç tatlısıdır.
- Nasıl Tüketilir? Sıcak veya ılık servis edilir ve üzerine mutlaka tarçın (genellikle dekoratif bir desen oluşturacak şekilde) ve dilimlenmiş badem serpilerek tüketilir.
- Geleneksel Rolü: Shole Zard, dini törenlerde, festivallerde ve hayır amaçlı dağıtılan geleneksel bir yemektir. Tatlılığı ve sıcaklığı ile sokaklarda pratik ve doyurucu bir lezzet sunar.