“Bizans İmparatorluğu’nun en parlak çağını yaşatan “İmparator Justinianus” kimdir? Nika İsyanı nasıl bastırıldı? Modern hukukun temeli sayılan “Justinianus Kanunları” nasıl hazırlandı? Karısı İmparatoriçe Theodora’nın bu süreçteki kritik rolü ve imparatorun “İkinci Roma Hayali"ni gerçekleştirmek için giriştiği askeri fetihler nelerdir?”
Bizans İmparatorluğu’nun başkenti olan Costantinopoli (bugünkü Beyoğlu, Galata ve İstanbul’un bir bölümü) 1204 yılında, Dördüncü Haçlı Seferi’ne katılan Avrupalılar tarafından zaptedilip yağmalanmıştı. Kudüs gibi kutsal yerleri Müslümanların elinden almak amacıyla Avrupa’dan yola çıkan çapulcu orduları, dünyanın en güzel kentindeki evleri, sarayları soyduktan; buldukları altın ve mücevherleri ceplerine indirdikten sonra Kudüs’e gitmekten vazgeçmiş ve İstanbul’a yerleşmişlerdi. 57 yıl Costantinopoli’de kalan ve Latin İmparatorluğu adında bir yönetim kuranların döneminde yazılan bir kitapta iki Bizanslı bilginin konuşmasına yer verilmekte ve özetle şöyle konuştukları ifade edilmektedir:
👑 İmparator Justinianus ve Bizans: İkinci Roma Hayali
Milattan sonra 476 yılında Batı Roma İmparatorluğu ortadan kalkarken, Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) en parlak çağını yaşıyordu. Başşehir Constantinopolis (bugünkü İstanbul), Yunanlıların elindeyken “Bizans” adını taşıyordu ve imparatorluğun adı da buradan gelmektedir.
👤 Justinianus’un Hayatı ve İki Büyük Amacı
İllirya’da (bugünkü Arnavutluk) doğan Justinianus, amcası Justinus’un yardımıyla yükseldi ve “527 yılında tahta çıkarak” Doğu Roma İmparatorluğu’nun en büyük hükümdarlarından biri oldu.
🎯 İmparatorun Temel Hedefleri
Justinianus’un zamanında Bizans İmparatorluğu en parlak çağını yaşadı. Onun iki önemli amacı vardı:
- Sınırları Genişletmek (Restorasyon): Batıda düşmanların eline geçen toprakları geri alarak eski “Roma İmparatorluğu’nu yeniden kurmak”.
- Hukuk Devleti Kurmak (Reform): En eski Roma kanunlarını ele alıp memleketi bir düzene sokmak ve “örnek bir hukuk devleti” durumuna getirmek.
⚖️ Hukuk Reformu: Justinianus Kanunları
İmparator, ikinci amacına ulaşmak için 12 kişilik bir komisyon kurdu. Bu komisyon beş yıl içinde ünlü “Justinianus Kanunları’nı” hazırladı ki, bu kanunlar “bugünkü medeni hukukun temelini” oluşturur.
İnsancıl Cezalar
Justinianus’un kanunları ile çeşitli suçların cezaları daha “insancıl” ve “toplumsal” bir anlayışla değiştirilmiştir.
Örnek: Önceleri hırsızlık yapanın başı uçuruluyordu. Justinianus ise hırsızlara, çaldıkları mal tutarının dört katını ödetti.
👸 İmparatoriçe Theodora ve Nika İsyanı
Justinianus, Bizans’ta bir sirkte çalışmış olan “Theodora” ile evlendi ve onu imparatoriçe yaptı. Theodora, güzelliği ve uygunsuz tutumlarıyla isim yapmış olsa da, imparator olduktan sonra devlet işlerine karıştı ve kritik bir rol oynadı.
- Nika İsyanı: 532 yılında çıkan “Nika İsyanı’nın” bastırılmasında Theodora, Justinianus’a her türlü yardımda bulunarak kriz yönetiminde “kritik bir rol” oynadı.
⚔️ Askeri Başarılar
Justinianus, imparatorluğun sınırlarını genişletmek amacıyla birçok savaşa girişti ve başarılar elde etti:
- Batı’da Kazanımlar: Kuzey Afrika’dan Vandalları ve Güneydoğu İspanya’dan Vizigotları uzaklaştırdı. İtalya’da Ostrogotlarla savaştı ve Ravenna’da ikinci bir başşehir kurdu.
- Gözden Kaçan Doğu: Justinianus Batıya odaklanırken, Doğu’ya gereken ilgiyi göstermemiş ve sınırlarının zayıfladığını fark edememişti.
Justinianus 565’te ölünce, yerine geçenler imparatorluğun hudutlarını genişletemedi, ancak doğudaki sınırları korumayı başardılar.