Niğde’de en yüksek dağ (Demirkazık 3.756 m) ve sönmüş volkanik Hasan Dağı nerede bulunur? Kükürtlü Uyuz Gölü’nün şifa kaynağı ve Çamardı’da arıcılığın önemi nedir? Niğde Ulucami ve Karamanoğulları dönemi eserleri hakkında pratik bilgiler.
⛰️ YÜZEY ŞEKİLLERİ
İl alanının yaklaşık % 28,8’ini dağlar, % 41,2’sini platolar ve yaklaşık % 30’unu ovalar kaplar. Niğde’nin güney ve güneydoğusu Toroslar’ın uzantıları olan Aladağlar ve Bolkar Dağları ile çevrilidir.
Başlıca Dağlar
- Aladağlar (Demirkazık Tepesi 3.756 m): İl topraklarının en yüksek noktasıdır.
- Hasan Dağı (3.268 m): Sönmüş volkanik bir dağdır (Konik biçimli, kraterli). Yanında Küçük Hasan Dağı (3.040 m) bulunur.
- Bolkar Dağları: En yüksek noktası 3.000 m’yi geçer.
Başlıca Platolar ve Ovalar
- Obruk Platosu: İlin en önemli platosudur. Ortalama yüksekliği 1.000 m ile 1.500 m arasındadır.
- Ovalar (Kapalı Havza): Aksaray Ovası, Misli Ovası (ortalama 1.350 m), Bor Ovası (ortalama 1.100 m), Melendiz Ovası.
💧 AKARSULAR VE GÖLLER
Başlıca Akarsular
- Melendiz Suyu (Ulusu, Beyazsu): Melendiz Dağı’ndan doğar, Tuz Gölü’ne dökülür.
- Ecemiş Suyu: Seyhan Havzası’nda bulunur, Aladağlar’ın Maden Boğazı’nda doğar.
Başlıca Göller ve Şifa Kaynağı
- Tuz Gölü: 400 km²’lik bölümü il sınırları içindedir. Ülkemizin 2. büyük gölüdür.
- Uyuz Gölü: Hasan Dağı’nın güneyindedir. Suları **kükürtlü olup, çeşitli deri hastalıklarının tedavisinde kullanılır**.
- Öküz Gölü (Tatlı su), Kartal Gölü, Acıgöl.
- Baraj Gölleri (Sulama amaçlı): Akkaya, Gebere (350 milyon m³), Gümüşler ve Mamasun (316 milyon m³).
🌥️ İKLİM VE 🌳 BİTKİ ÖRTÜSÜ
İlde **kara iklimi** hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve özellikle kar yağışlı geçer. Yıllık sıcaklık ortalaması 11,1 °C’dir. Kışın güneydeki Toroslar deniz etkilerinin iç kesimlere girmesini engeller.
Bitki örtüsü açısından fazla zengin değildir. Ormanlara yalnız ilin yüksek kesimlerinde rastlanır. Ormanlarda en sık rastlanan ağaç türleri: Ardıç, karaçam, köknar, kızılçam (güneydoğudaki dağlarda); meşe ve kayın (Melendiz Dağları’nda).
💰 EKONOMİ
🌱 TARIM VE HAYVANCILIK
Niğde ekonomisi büyük oranda tarıma dayanır ve özellikle **tahıl ağırlıklı tarımla** ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır. Yumru bitki (patates) ve meyve üretimi önemlidir.
1980 Yılı Başlıca Üretim Miktarları (ton olarak)
- Meyve: Elma (191.200), Üzüm (55.037).
- Tahıllar: Buğday (247.981), Arpa (100.277), Çavdar (65.760).
- Yumru Bitkiler: Patates (18.230).
Hayvancılık ve Arıcılık
Niğde ilinin güney ve batı bölgeleri meraların zengin olduğu kesimlerdir. Koyun besiciliği gelişmiştir (1980’de 1.291.340 koyun). **Çamardı ilçesinde arıcılık yapılır** (21.255 arı kovanı). 1980 yılında 64.815 ton süt ve 48.358.000 adet yumurta üretilmiştir.
🏭 SANAYİ VE MADENCİLİK
1970’lerden itibaren metal eşya, makine, dokuma ve kimya sanayii dallarında önemli gelişmeler olmuştur. Önemli sanayi kuruluşları: Çimento Fabrikaları, Ditaş Yedek Parça Fabrikası, Azot Sanayii, Şeker Fabrikası.
Madencilik
Niğde maden yatakları açısından zengin bir ildir. Yalnızca çinko (62.100 ton), demir (5.000 ton), kaolin, antimon ve alçı taşı işletilmektedir. Cevher yatakları Çamardı, Gümüşler köyü, Aksaray ve Ulukışla yörelerinde yoğunlaşmaktadır.
🏛️ GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLERİ
Niğde, **Karamanoğulları döneminden kalma** önemli yapılara ev sahipliği yapar.
Tarihi ve Mimari Eserler
- Karamanoğulları Eserleri (15. yüzyıl): **Ulucami**, Zinciriye Medresesi, Akmedrese (günümüzde müze olarak kullanılmaktadır).
- Diğer Camiler: Alâeddin Camisi, Şeyh İlyas Camisi.
- Niğde Kalesi: 11. yüzyılda yaptırılan üç katlı surlarla çevrili kaleden bugün sadece birkaç sur yıkıntısı kalmıştır.
Hristiyanlık Dönemi Kiliseleri
Niğde, Hristiyanlık döneminde önem kazanmıştır. İle 46 km uzaklıkta, ırmağın kenarında kiliseler vardır: Ağaçaltı Kilisesi, Yılanlı Kilise ve Sümbüllü Kilise.
💃 FOLKLOR ve TÜRKÜLER
Niğde, Cumhuriyet öncesi dönemde azınlıkların önemli yerleşim merkezlerinden biriydi. Nüfus değişimi sonucu Balkanlar’dan getirilen Türkler yerleştirilmiştir. Yörük ve Türkmen geleneklerine de rastlanır.
- Geleneksel kadın giyimi: pazen ve basma entarilerin yanında tülbent, değirmi gibi örtüler; özel günlerde kişilik ve bindallı giysileri yaygındır.
🎶 YÖREDEN BİR TÜRKÜ
Gene yeşilleşdi —anam anam— Niğde bağları,
Bize mesken oldu —anam anam— gurbet elleri.
Bilmem hayal mıdır —anam anam— bilmem düş müdür,
Mektubun gelmiyor —anam anam— yollar kış mıdır?