Kırklareli’nde meşhur Alpullu Şeker Fabrikası nerede? Trakya’nın en yüksek noktası Mahya Tepesi (1.031 m) ve Istranca Dağları’na nasıl gidilir? Ayçiçeği tarımı, peynircilik, doğal gaz yatakları ve Trakya folkloru hakkında pratik bilgiler.
⛰️ YÜZEY ŞEKİLLERİ
İlin topraklarının kuzey ve kuzeydoğu kesimleri dağlıktır. Istranca Dağları ilin en önemli dağlarıdır (Mahya Tepesi 1.031 m). İlin güney kesimleri hafif dalgalı düzlükler halindedir. Istranca Dağları’nın birçok kesimi sık ormanlıktır. Karadeniz’e bakan yamaçları diktir. Ergene Irmağı’na doğru bir yayla özelliği gösterir.
Başlıca Yükseltiler
Mahya Tepesi dışındaki başlıca yükseltiler şunlardır: Kocatepe (209 m), Sarımsaklı Tepe (238 m), Uludağ (313 m), Topkoru (592 m), Kamelya Tepe (776 m), Sivri Tepe (851 m), Fatmakaya Tepesi (851 m).
💧 AKARSULAR VE GÖLLER
Başlıca Akarsular
Istranca Dağları’ndan çıkan Ergene, ilin başlıca akarsuyudur. Meriç’in kollarından olan bu ırmağa İnece, Babaeski ve Lüleburgaz çayları karışır. Türk-Bulgar sınırını çizen Rezve Deresi ise ilin kuzey kesimini izleyerek Karadeniz’e dökülür.
Başlıca Göller
İlde anılmaya değer bir göl yoktur.
🌥️ İKLİM
Kırklareli ilinde karasal iklim hüküm sürer. Bazı yıllar kış ayları Doğu Anadolu’dan daha sert geçer. Yazlar da çok sıcak ve kurak olur. İlin yıllık ortalama sıcaklığı 13,2 °C, en sıcak ay ortalaması 23 °C’dir. Yıllık yağış tutarı Karadeniz kıyılarında 800 mm’ye yükseldiği halde Istranca Dağları’nın batı ve güneyinde 600 mm’nin altına düşer.
🌳 BİTKİ ÖRTÜSÜ
Istranca Dağları’nın Karadeniz’e bakan yamaçları sık ormanlıktır. İlin yüzölçümünün % 35’i ormanlarla kaplıdır. Bu ormanlarda meşe ve kayın ağaçları geniş yer kaplar. Istranca Dağları’nın güney ve batı kesimlerinde orman seyrektir. Ergene Havzası bozkırlarla kaplıdır. Akarsu vadilerinde söğütlere rastlanır.
💰 EKONOMİ
🌱 TARIM VE HAYVANCILIK
Ormanlık alanlar geniş yer tuttuğu için topraklarının ancak % 25 kadarı tarıma elverişlidir. En çok buğday, arpa, çavdar, yulaf ve mısır, baklagiller, kolza yetiştirilir. Sulak yerlerde az miktarda pirinç ekimi yapılır. Endüstri bitkilerinden en çok ayçiçeği ve şeker pancarı ekilir. Üretilen pancarlar Alpullu Şeker Fabrikası’nda işlenir. Çeşitli sebzeler, patates, kavun, karpuz, her çeşit meyveler yetiştirilir.
Kırklareli canlı hayvan ve mamulleri üretimine önem verilen bir ilimizdir. En çok küçükbaş hayvancılığı yapılır. Kıvırcık cinsi koyunlar, kıl keçisi, ayrıca sığır, manda, at, eşek beslenir. Kırklareli’nin peynircilikte eskiden beri önemli yeri vardır. 1980 yılında 205 ton koyun, 850 ton sığır eti üretilmiştir.
1980 Yılı Hayvan Varlığı (Baş olarak)
- Koyun (338.460), tavuk-horoz (297.905), sığır (101.048), kıl keçisi (82.300), arı kovanı (24.928), manda (7.218), at (4.570), eşek (3.970).
🏭 SANAYİ VE MADENCİLİK
Sanayi pek gelişmemiştir. Başlıca endüstri kuruluşları, Alpullu Şeker Fabrikası, Pınarhisar Çimento Fabrikası’dır. Orman ürünleri de endüstride önemli bir yer tutar. Istranca ormanlarının ürünleri İğneada ve Midye iskelelerinden sevk edilir. Orman Ürünleri Sanayii Genel Müdürlüğü’nün Demirköy Marif Parke-Lif Levha Fabrikası vardır. Ayrıca bitkisel yağ fabrikası, çeltik fabrikası, un fabrikaları, yoğurt ve peynir yapımevleri, kereste atölyeleri vardır.
İlde manganez yatakları vardır ve işletilir; az miktarda linyit de çıkarılır. Hamitabat-Kumrular yöresinden çıkarılan doğal gaz Pınarhisar Çimento Fabrikası’nda kullanılır. 1981’de 250.000 m3 gaz üretilmiştir.
📜 TARİH
Kırklareli’nin eski halkı Traklar olmuştur. Daha sonra Frigler’in (M.Ö. 1200) buradan geçerek Anadolu’ya yayıldıkları söylenir. Trakya yöresi Pers İmparatoru Darius tarafından ele geçirildi (M.Ö. 5. yüzyıl). Büyük İskender’in Persler’i ortadan kaldırması üzerine bir süre Makedonya Krallığı’nın elinde kalan yöre, Romalılar’ın egemenliği altına girdi (M.S. 46).
Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldığı zaman Kırklareli toprakları Doğu Roma İmparatorluğu’nun (Bizans) sınırları içinde kaldı. Daha sonra Hunlar’ın, Avarlar’ın, Bulgarlar’ın ve Peçenekler’in saldırılarına uğradı. Osmanlılar’ın Rumeli’ye geçişlerinden sonra I. Murat tarafından alınarak Osmanlı ülkesine katıldı.
1402 Ankara Savaşı yenilgisinden sonra Musa Çelebi’nin eline geçen şehir (1411) sonradan Türk birliğini yeniden kuran Çelebi Mehmet tarafından geri alındı. 1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Rus işgalinde kaldı. Balkan Savaşı sırasında Bulgar işgalinde kaldı (9 ay 10 gün). I. Dünya Savaşı’ndan sonra Yunan işgaline uğradı (iki yıl sürdü). Kurtuluş Savaşı’ndan sonra 10 Kasım 1922’de Yunanlılar şehri boşalttılar. Lozan Antlaşması gereğince buradaki Rumlar, Yunanistan’daki Türklerle değiştirildiler.
🏛️ GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLERİ
Osmanlılar döneminden kalan camiler çok ünlüdür.
Tarihi ve Mimari Eserler
- Büyükcami: Fetret Devri’nde Hızır Bey yaptırmıştır (1407).
- Kadı Camisi (1598), Paşa Camisi (1622), Kara İbrahim Bey’in yaptırdığı Kapan Camisi, IV. Murat zamanında Hüseyin Ağa’nın yaptırdığı ünlü hamam.
- Cedit Ali Paşa Camisi: Mimar Sinan tarafından yaptırılmıştır.
- Lüleburgaz’da: Mimar Sinan’ın eserlerinden olan Sokullu Mehmet Paşa Camisi, su kemerleri ve Ergene Suyu üzerindeki taş köprü mimarlık değerleri yüksek, tarihî yapılardır.
- Diğer Eserler: Fatih zamanında yapılan bir mescitle çeşme ve IV. Murat zamanında mimar Kasım tarafından yapılan taş köprü. Vize, Demirköy ve Pınarhisar’da Bizanslılar’dan kalma kaleler bugün yıkıntı durumundadır.
Tümülüsler (Anıt-Mezarlar)
Kırklareli’nin 3 km güneyinde üç küçük tepe (tümülüs) vardır. Bu tümülüslerde ilk resmî kazılar 1828’de yapıldı. 1938-39’da Arif Müfit Mansel başkanlığında kazılan bu tümülüslerin, M.Ö. 5. veya 4. yüzyıllara ait hükümdar mezarları olduğu anlaşılmıştır. Bu kazılarda birer mermer lahit, seramik ve altın aletler bulundu. Trakya’nın diğer bölgelerinde de bunlara benzer tümülüslere rastlanmıştır.
🎶 YÖREDEN BİR TÜRKÜ
Uzun Kavak
Uzun kavak ne gidersin engine
Yaprakların benzemiyor rengine
Anne beni verecek misin dengime
Ah dola dola dola da yâr dolanıyor boynuma
Akşamdan gel sağ yanıma yanıma
Uzun kavak gıcır gıcır gıcırdar
Anne benim sağ yanımda sancım var
Ben ölürsem benden nice nice genci var
Ah dola dola dola da yâr dolanıyor boynuma
Akşamdan gel sağ yanıma yanıma
Uzun kavak dalın malın kurusun
Yaprakların suda muda çürüsün
Herkes sevdiğini alsın yürüsün
Ah dola dola dola da yâr dolanıyor boynuma
Akşamdan gel sağ yanıma yanıma
💃 FOLKLOR
Trakya topraklarında yer alan Kırklareli’nin folkloru, bulunduğu yer sebebiyle Anadolu’dan farklı bir şekilde gelişmiştir. Balkanlar’dan göç eden aileler, bir süre, geldikleri yerlerin geleneksel kıyafetini giymeye devam etmiştir.
Geleneksel kadın kıyafetinin başlıca parçaları bindallı, çatkı, ferace, çarşaf ve çatal dondur. Geleneksel erkek giyiminin başlıca parçalarını ise cebeden, cepken, potur, şayak ve keten pantolon oluşturur.
İlde oynanan halk oyunlarının bölgeye has özellikleri vardır. Hora, sirto ve karşılama türünde oyunlar yaygındır. Oyunlar ağır ağır başlayıp, hızlanarak sona erer. İlin halk müziği de Anadolu’dan farklı özelliklere sahiptir. «Dere Geliyor Dere» türküsü ünlüdür.
İlde, her yıl 22 Mart’ta Nevruz, 6 Mayıs’ta Hıdrellez şenlikleri düzenlenir.