🧪 Tarihçe
18. yüzyıl ortalarına kadar gazlar kimyacılar tarafından pek önemsenmiyordu. 1755 yılında Joseph Black, tebeşir ve yanmış kireç üzerinde yaptığı deneylerle karbon dioksiti keşfetti. Bu gaz, o dönemde “yeni bir madde” gibi kabul edildi.
🌍 Tabiatta Bulunuşu
- Atmosferin %0,03’ü karbon dioksittir.
- Soluduğumuz havada her zaman bulunur.
- Sodyum, kalsiyum, magnezyum bileşiklerinde önemli miktarda yer alır.
- Bazı bölgelerde yerden doğal olarak çıkar (örneğin: Napoli yakınlarındaki Grotta del Cane mağarası).
- Bu mağarada karbon dioksit havadan ağır olduğu için içeride birikerek “gaz havuzu” oluşturur.
- Hayvanlar bu gazı soluyarak boğulur.
🧪 Özellikleri
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Kimyasal formül | CO2 |
| Yoğunluk (hava=1) | 1,5292 |
| Molekül ağırlığı | 44 |
| Donma noktası | -78,5°C (süblimasyon) |
- Renksiz, hafif kokulu bir gazdır.
- Gaz hâlinden sıvılaşmadan doğrudan katı hâle geçer (süblimasyon).
- Katı hâli “kuru buz” olarak bilinir.
- Havadan ağırdır, bu nedenle bir kaptan diğerine “dökülebilir”.
- Atmosferde sürekli hareket olduğu için yeryüzüne çökmez.
🔥 Kullanım Alanları
Yangın Söndürme:
- Katı karbon dioksit (kuru buz) özel cihazlarla yangınlarda kullanılır.
- Gaz, yanan cismin üstünü kaplayarak oksijenle temasını keser.
İçecek Endüstrisi:
- Maden suyu ve soda üretiminde kullanılır.
- Şişe açıldığında gaz kabarcıklar hâlinde dışarı çıkar.
Soğutucu Olarak:
- Kuru buz, laboratuvarlarda ve gıda endüstrisinde soğutma amacıyla kullanılır.
Karbon dioksit, hem doğada hem sanayide önemli bir gazdır. Yangın söndürmeden içecek üretimine, soğutmadan kimyasal süreçlere kadar pek çok alanda kullanılır. Süblimasyon özelliği ve havadan ağır oluşu, onu diğer gazlardan ayıran başlıca özelliklerdendir.