Bekir Sıtkı Erdoğan kimdir, Vatan Şairi unvanını nasıl kazandı? Askeri kariyerine Kara Harp Okulu’ndan başlayıp Deniz Kuvvetleri’nde edebiyat öğretmenliği yapan şairin hayatı. “Kışlada Bahar” şiiriyle tren kompartımanında yaşadığı anı. Cumhuriyetin “50. Yıl Marşı” güftesini hangi dramatik olay sonrası yazdı ve bestecisi Necil Kâzım Akses kimdir?
✒️ Bekir Sıtkı Erdoğan: Şiiriyle Tren Kompartımanında Karşılaşma
1949 yılında bir tren yolculuğu sırasında, Kara Harp Okulu’nu bitirmiş genç piyade subayı “Bekir Sıtkı”, bir liseli öğrencinin kendi şiirini (Kışlada Bahar) okuduğunu duyar. Ancak delikanlı, şiirin birkaç dizesini yanlış kopyalamıştır.
Bekir Sıtkı, şiirini düzeltmeye kalkınca genç öğrenci sert tepki gösterir: “Asla yanlış olamaz üsteğmenim, ben bu şiiri “Bekir Sıtkı Erdoğan’ın bizzat kendi ağzından yazdım”. Zaten Bekir Sıtkı çok iyi dostumdur!”
Bunun üzerine şair güler ve kimliğini göstererek olayı tatlıya bağlar: “Bekir Sıtkı ben’im! Şiirimi bu kadar çok beğenmeniz karşısında dayanamadım…” Heyecanlanan delikanlı ise kızarıp bozarak ilk istasyonda trenden iner.
Bekir Sıtkı Erdoğan Kimdir? (1926–)
Şair Bekir Sıtkı Erdoğan, 1926 yılında Konya’nın Karaman ilçesinde doğdu. Babası mücellit ve din adamıydı. Hayatı askeri ve edebi kariyer arasında şekillenmiştir:
- Eğitim ve Askerlik: Karaman’da ilkokul ve ortaokulu bitirdi. II. Dünya Savaşı dolayısıyla Konya’ya taşınmış olan “Kuleli Askeri Lisesi’ne” girdi. 1949–50 yılında “Kara Harp Okulu’ndan” piyade subayı olarak mezun oldu.
- Akademik Kariyer: 1953’te Ankara Ekmek Fabrikası’nda görevliyken “Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne” devam etti ve 1957’de buradan diploma aldı.
- Öğretmenlik ve Emeklilik: Deniz Kuvvetleri’ne geçti. 1959’da Beylerbeyi Deniz Astsubay Okulu’nda, 1962’de ise Heybeliada Deniz Harp Okulu’nda “edebiyat öğretmeni” olarak görev yaptı. 1974 yılında Kıdemli Albay rütbesindeyken kendi isteğiyle emekli oldu.
🇹🇷 Elli Yıl Marşı’nın Doğuş Hikayesi (1973)
Bekir Sıtkı Erdoğan’ın en bilinen eserlerinden biri olan Cumhuriyet’in “50. Yıl Marşı” güftesi, dramatik bir tesadüfle ortaya çıktı:
- 1973’te açılan “50’nci Yıl Marşı Güftesi Yarışması”nın süresi dolmuştu. Şair, tehlikeli bir ameliyat geçirecek olan dostu “Tahir Karaoğuz’un” vasiyet kabul etme ricasıyla bir şiir yazmaya karar verdi.
- Bekir Sıtkı, önce 7 kıta olarak yazdığı şiiri 5 kıtaya indirdi ve nakaratları ekleyip gönderdi.
- İlk yarışmada istenilen güzellikte güfte bulunamadığı için süre uzatılmıştı. Yeni jüri, şiiri birinci olarak seçti.
- Bazı kelime ve satırların değiştirilmesi yönünde istekler olsa da, şair uzun tartışmalar sonunda “değişiklik yapmadan” şiirini kabul ettirdi.
Besteci: Necil Kâzım Akses (1908–)
- Yıl Marşı’nın bestecisi olan “Necil Kâzım Akses”, Türk Beşleri arasında yer alan önemli bir isimdir:
- Eğitim: 1908 yılında İstanbul’da doğdu. Liseden sonra Avrupa’ya giderek Viyana Devlet Müzik Akademisi ve Prag Devlet Konservatuvarı’nda okudu.
- Kariyer: Türkiye’ye döndükten sonra uzun süre Ankara Devlet Konservatuvarı ve Devlet Operası’nda çalıştı, bir dönem Devlet Operası’nın Genel Müdürlüğü’nü yaptı.
- Eserleri: İlk kompozisyon eserlerini 1929’da verdi. En meşhur eseri “Ankara Kalesi” adlı senfonik şiiridir. Besteleri Avrupa orkestraları tarafından çalınmıştır.